Elimizde bulunan belgelere göre türbenin bulunduÄŸu merkez ilk kez 1540`lı yıllarda hubyar `ın kendisi tarafından kuruldu. 1554 tarihli belgede burasının hubyar derviÅŸ tarafından baltası ile açılarak tasarruf edildiÄŸi ve zaviye kurduÄŸu bildirilmektedir. 1562 ve 1566 tarihli hubyar derviÅŸin kendisine verilen padiÅŸah fermanlarıyla bu bölgenin sınırları da belirtilerek kendisine vakfedldiÄŸi ve kurduÄŸu zaviyesinin ÅŸeyhliÄŸi tasdik edilmektedir. 1572 yılına kadra tokat tozanlı kazası deÄŸeryer karyesine balı olan bu yerleÅŸim birimleri bu tarihten sonra köy`e dönüÅŸmüÅŸtür.

Bugün merkez durumda bulunan hubyar köyünün tarihi 1540 lara dayansa da aşğıda bulunan mezralarımızın tarihi çok daha eskidir. yine tapu tahrir defterlerinde verilen bilgilerden yola çıkarak mezramız kızılarmut ve komÅŸu köyümüz dündar ın deÄŸeryere baÄŸlı yerleÅŸim birimleri olarak en az 1455 ten bu yana var olduÄŸunu söyleyebiliriz. bölgeyle ilgili ele geçen en eski belge 1455 tarihidir.

(1) Mezralarımızdan en büyüÄŸü bekülü mezrasının ise ali dedeoÄŸlu bekü dede`nin ismine kurulmuÅŸ bir yerleÅŸim birimi olarak kabul ediyoruz. elimizdeki 1667 tarihli bir belgede ali dede ve oÄŸlu bekü dede`den bahsedilmekte buradan yola çıkarak bekü dede nin 1670 lerden sonra bugün adıyla anılan yere yerleÅŸtiÄŸini ve burada zamanla mezra oluÅŸtuÄŸunu söyleyebiliriz.

HUBYAR DERVÄ°Åž


Köyümüzün ve cağımızn (hubyar ocağı) kurucusu olan hubyar derviÅŸin ismine ilk kez 1517 (rumi 933) tarihinde amasya isyanı`nı anlatırken hasru paÅŸa diyarbakıra avdet ettikten sonra ihtilalcilerine toplanıp zünnun ÅŸah oÄŸlu halil bey riyasetinde ihtilale devam ettiler. zünnun`un halifesiolan meÅŸhur hubyar baba halil beyin müÅŸteÅŸaı idi. bunlar turhal üzerinden gelip varay taraflarını temkin ederek amasya`yı tehdit etmeÄŸe baÅŸladılar denmektedir.

Yine aynı belgelerde zünnun`un bütün iÅŸlerinde propagandası ile muvaffak hubyar baba halil beyin kuvvetli müÅŸaviri ve akıl hocası idi. (2) Baba zünnun`un yanında iken kazova erkilet`t (bugün erkilette hubyarın baÄŸlı diye anılan yer mevcuttur.) oturan hubyar baba isyanların bastırılmasında sonra geri çekilerek taraftarlarının toplanılmasına yeni yurt edinimlerine ve aralarındaki baÄŸların güçlendirilmesine kendisini verir. daha sonra bugünkü yattığı yerde kurduÄŸu zaviye ile derviÅŸ yetiÅŸtirmeye baÅŸlar.

Kendisnden fermanlarda kutbül arifin diye behsedilir. bilgin kiÅŸiler için kullanılan bu tanımdan ve zünnun`un danışmanı olamsından hubyarın iyi yetiÅŸmiÅŸ eÄŸitimli bir kiÅŸi olduÄŸunu görüyoruz. yörede alevi sünni gayri müslim tüm insanlar tarafından sevilmeside bunun ayrı bir göstergesidir. bugün bile ziyaretinde çok sayıda sünniler de gelir ve ÅŸifalar dilerler.

1582 tarihli oÄŸlu mustafaya verilen padiÅŸah fermanın da ÅŸeyh hubyarın vefatı üzerine ÅŸeyhliÄŸin oÄŸlu derviÅŸ mustafaya devredildiÄŸi belirtilmektedir. bu bilgiye dayanark ölüm tarihini 1581 / 1582 olarak kabul ediyoruz . yukarıda anılan belgelerden çıkan sonuca göre hubyar derviÅŸ 1490-1582 yılları arsında yaÅŸamıştır.